Duygusal Gasp Nedir? (Emotional Hijacking)

Bir tartışmanın ortasında söylediğiniz bir sözü birkaç saat sonra neden söylediğinizi açıklamakta zorlandığınız oldu mu? Tehdit altında hissettiğinizde normalde vermeyeceğiniz bir karar aldığınız, öfkeyle kontrolünüzü kaybettiğiniz ya da korku yüzünden düşünmeden hareket ettiğiniz anlar… Bu tür tepkiler her zaman karakter zayıflığına veya bilinçli bir tercihe işaret etmez. Bazen yoğun duygusal uyarılma, beynin bilgiyi değerlendirme ve […]

Duygu Sömürüsü Nedir? (Emotional Exploitation)

Bir arkadaşınız sizden sürekli yardım istiyor. Hayır dediğinizde yaşadığı bütün zorlukları hatırlatıyor. Bir yakınınız, kendi mutsuzluğunun sorumluluğunu sizin davranışlarınıza bağlıyor. Bir partneriniz, istediği gerçekleşmediğinde ilişkiniz boyunca yaptığı fedakârlıkları önünüze koyuyor. İlk tepkiniz kendinizi savunmak değil, suçluluk hissetmek oluyor. Acaba gerçekten bencil misiniz? Ona yeterince destek olmadınız mı? Biraz daha fedakârlık yapmanız mı gerekiyor? İşte duygusal […]

Duygusal Bulaşma Nedir? (Emotional Contagion)

Bir ortama girdiniz ve herkes gergin. Henüz ne olduğunu bilmiyorsunuz ama birkaç dakika içinde siz de huzursuz hissetmeye başlıyorsunuz. Bir toplantıda konuşmacının coşkusu salona yayılıyor, insanlar giderek daha yüksek sesle tepki veriyor. Sosyal medyada öfkeli bir paylaşım görüyorsunuz; ardından aynı öfkeyi taşıyan yüzlerce yorumla karşılaşıyorsunuz. Bir süre sonra siz de olayın bütün ayrıntılarını bilmeden tepki […]

Duygusal Kapitalizm Nedir? (Emotional Capitalism)

Bir iş görüşmesinde sürekli gülümsemek, mutsuzken enerjik görünmek, sosyal medyada kusursuz bir ilişki sergilemek veya romantik bir ilişkide karşı tarafın değerini sunduğu faydalar üzerinden ölçmek… Birbirinden bağımsız gibi görünen bu davranışların ortak bir noktası var: Duygular, ekonomik ve toplumsal beklentilerin etkisi altında yeniden şekilleniyor. Sosyolog Eva Illouz’un geliştirdiği Duygusal Kapitalizm (Emotional Capitalism) kavramı, tam da […]

Duygusal Şantaj Nedir? (Emotional Blackmail)

Bir insanı kontrol etmek için her zaman bağırmak, tehdit etmek veya açıkça emir vermek gerekmez. Bazen tek bir cümle yeterlidir: “Bunu benim için yapmayacaksan beni gerçekten sevmiyorsun.” Bazen de hiçbir şey söylenmez. Karşı taraf susar, yüzünü asar, geri çekilir ve sizin neyi yanlış yaptığınızı bulmanızı bekler. Bu tür ilişkilerde kişi yalnızca bir isteği yerine getirmeye […]

Bedenlenmiş Eylemlilik Nedir? (Embodied Agency)

Bir düğmeye bastığınızda ekrandaki görüntünün değişmesi, elinizi uzattığınızda bir nesneyi kendinize çekmeniz veya bir adım geri atarak tehlikeden uzaklaşmanız… Bu eylemlerin ortak bir özelliği vardır: Yalnızca hareket etmezsiniz; hareketi başlatan ve sonucunu meydana getiren kişinin kendiniz olduğunu da hissedersiniz. Bu his, insanın dünyayla kurduğu ilişkinin temel parçalarından biridir. Fakat her zaman düşündüğümüz kadar basit değildir. […]

İliştirilmiş Gazetecilik Nedir? (Embedded Journalism)

Bir savaş muhabiri cepheye ulaştığında yalnızca silahların, askerlerin ve çatışmanın ortasında değildir. Aynı zamanda kiminle konuşabileceğinin, hangi bölgeye gidebileceğinin ve hangi gelişmeleri doğrudan gözlemleyebileceğinin önceden belirlendiği bir bilgi düzeninin de içindedir. Bazen haberin sınırlarını sansür memurunun kalemi değil, gazetecinin içinde bulunduğu koşullar çizer. İliştirilmiş Gazetecilik (Embedded Journalism), tam olarak bu ilişkiyi tanımlar. Gazetecinin çatışan taraflardan […]

Seçim Manipülasyonu Nedir? (Electoral Manipulation)

Seçim Manipülasyonu Yalnızca Sandıkta Gerçekleşmez Seçim denildiğinde akla genellikle sandıklar, oy pusulaları ve seçim gecesi açıklanan sonuçlar gelir. Oysa seçmenlerin tercihlerini belirleyen koşullar, adayların yarışma imkânları ve oyların sayılmasını sağlayan kurallar çok daha önce şekillenir. Bir siyasi aktörün seçim kazanmak için propaganda yapması, seçmenleri ikna etmeye çalışması veya kampanya yürütmesi demokratik rekabetin doğal parçalarıdır. Ancak […]

Seçim Sabotajı Nedir? (Election Sabotage)

Sandığın Ötesinde Başlayan Müdahale Seçim Sabotajı (Election Sabotage), demokratik seçimlerin özgür, adil ve güvenilir biçimde gerçekleşmesini sağlayan kurumlara, kurallara ve idari süreçlere yönelik müdahaleleri ifade eder. Kavram, özellikle seçim sonuçlarının kabul edilmemesi, oy sayım süreçlerinin siyasi kontrol altına alınması ve seçim görevlilerinin baskı altında bırakılması gibi uygulamalarla ilişkilidir. Siyaset bilimi ve demokrasi araştırmalarında bu konu […]

Benmerkezci Önyargı Nedir? (Egocentric Bias)

Kendi Gerçekliğini Herkesin Gerçeği Sanmak Bir tartışmada iki kişi de kendisinin haklı olduğundan eminse, hangisinin gerçeği anlattığını nasıl belirleyebilirsiniz? Bir ekip çalışmasında herkes kendi katkısının daha büyük olduğunu düşünüyorsa, ortada gerçekten bir haksızlık mı vardır, yoksa insan zihni kendi rolünü olduğundan daha önemli mi görmektedir? Bu soruların arkasında, çoğu insanın farkında olmadan taşıdığı bir bilişsel […]