Söylemsel Hegemonya Nedir? (Discourse Hegemony)

Bir düşüncenin toplumda kabul görmesi için herkesin ona inanması gerekmez. Bazen insanlar yalnızca başka türlü düşünmenin mümkün olmadığına ikna edilir. Bazı kelimeler saygın, bazıları tehlikeli; bazı görüşler gerçekçi, bazıları ise daha baştan akıl dışı ilan edilir. Tartışmanın sınırları çizildiğinde, kimin haklı olduğuna karar verilmeden önce hangi fikirlerin yarışabileceği zaten belirlenmiş olur. Söylemsel hegemonya, gücün tam […]

Hizaya Getirme Nedir? (Disciplining)

Bir insanı kontrol etmek için her zaman emir vermek, tehdit etmek veya fiziksel baskı uygulamak gerekmez. Bazen yalnızca izlendiğini hissettirmek yeterlidir. Bazen de hangi davranışın kabul göreceğini, hangisinin dışlanmayla karşılanacağını sürekli hatırlatmak… Bir süre sonra kişi, kendisine dayatılan kuralları sorgulamayı bırakabilir. Hatta bu kuralları kendi tercihleriymiş gibi savunmaya başlayabilir. İşte hizaya getirmenin en güçlü tarafı […]

İkilem Yaratan Eylemler Nedir? (Dilemma Actions)

Bir otoriteyi zor durumda bırakmak için her zaman onunla doğrudan çatışmanız gerekmez. Bazen en etkili hamle, karşı tarafın kendi kurallarını uygularken kendisini savunamaz hâle gelmesini sağlamaktır. Müdahale ederse baskıcı, sessiz kalırsa güçsüz görüneceği bir durum yaratmak… İkilem Yaratan Eylemler tam olarak bu strateji üzerine kuruludur. Bu yöntemde hedef, rakibi fiziksel olarak yenmekten çok, vereceği tepkinin […]

Dijital İyi Oluş Nedir? (Digital Well-being)

Sabah gözlerini açar açmaz telefona uzanıyorsun. Bir bildirimi kontrol etmek için ekranı açıyorsun. Ardından başka bir bildirim, birkaç paylaşım, kısa bir video ve biraz daha kaydırma… Ne kadar zaman geçtiğini fark ettiğinde yapmak istediğin şeylerin çoğu hâlâ bekliyor. Peki telefonunu gerçekten kullanmak istediğin için mi açtın, yoksa bir şey seni yeniden ekrana mı çağırdı? Bu […]

Dijital Kabilecilik Nedir? (Digital Tribalism)

Bir sosyal medya paylaşımının altında yüzlerce insanın aynı kişiye saldırdığını düşün. Hiçbiri diğerini tanımıyor. Birbirlerinin geçmişini, karakterini veya gerçek niyetini bilmiyorlar. Ancak aynı öfkeyi paylaşıyor, aynı kelimeleri kullanıyor ve aynı hedefe yöneliyorlar. Üstelik aralarında görünmez bir anlaşma varmış gibi davranıyorlar: Biz haklıyız, onlar düşman. Bu davranışın arkasında yalnızca fikir ayrılıkları veya siyasi görüşler bulunmayabilir. İnsanların […]

Dijital Damgalama Nedir? (Digital Stigmatization)

Bir insan hakkında tek bir paylaşım yapılır. Ardından birkaç yorum, bir ekran görüntüsü, kısa bir video ve peş peşe gelen suçlamalar… Çok geçmeden o kişi artık kendi sözleriyle değil, hakkında söylenenlerle tanınmaya başlar. İnsanlar onu tanımadan yargılar, geçmişini araştırmadan hüküm verir ve karşılaştıkları her yeni bilgiyi önceden oluşmuş kanaatlerine göre yorumlar. İnternetin en güçlü itibarsızlaştırma […]

Dijital Suskunluk Sarmalı Nedir? (Digital Spiral of Silence)

Bir sosyal medya gönderisinin altına yüzlerce yorum yapılmış. Yorumların neredeyse tamamı aynı görüşü savunuyor. Karşı çıkan birkaç kişi ise sert biçimde hedef alınıyor. Ekrana bakan biri, bu tartışmada çoğunluğun kimden yana olduğunu kolayca anladığını düşünebilir. Peki ya gördüğü tablo gerçeği yansıtmıyorsa? Belki de aynı fikirde olmayan binlerce kişi vardır. Ancak hiçbiri konuşmaya cesaret edemiyordur. Çünkü […]

Dijital İkna Nedir? (Digital Persuasion)

Telefonunuz su içmenizi hatırlatıyor. Bir alışveriş uygulaması, incelediğiniz ürünü satın almanız için size bildirim gönderiyor. Bir sosyal medya platformu, daha önce izlediğiniz içeriklere benzeyen videoları önünüze çıkarıyor. Üç farklı örnek, üç farklı amaç… Ancak hepsinin ortak bir noktası var: Dijital sistemler yalnızca sundukları hizmetlerle değil, davranışlarınızı etkileme biçimleriyle de çalışıyor. Dijital İkna (Digital Persuasion), dijital […]

Dijital Panoptikon Nedir? (Digital Panopticon)

Bir zamanlar gözetim, belirli bir yerde bulunan otoritenin insanları izlemesiyle ilişkilendiriliyordu. Bir hapishanede gardiyan, bir kurumda yönetici veya bir devlette güvenlik aygıtı vardı. İzlenen kişi, kendisini kimin gözetlediğini her zaman bilmese de gözetimin varlığını hissediyordu. Bugün bu düzenin çok daha karmaşık bir biçimiyle karşı karşıyayız. Telefonlarımız konumumuzu kaydediyor, sosyal medya platformları ilgi alanlarımızı ölçüyor, arama […]

Dijital Dürtme Nedir? (Digital Nudging)

Bir internet sitesine girdiniz. Karşınıza iki seçenek çıktı: Büyük, parlak ve dikkat çekici bir butonun üzerinde “Kabul Et”, hemen altında ise küçük ve soluk harflerle yazılmış “Reddet” seçeneği bulunuyor. Hangisine basacağınız size ait gibi görünüyor. Fakat bu iki seçeneğin eşit derecede görünür ve erişilebilir olmaması tesadüf mü? Dijital dünyada kararlarımız yalnızca ihtiyaçlarımız ve tercihlerimiz tarafından […]