Bulaşma Etkisi Nedir? (Contagion Effect)
Bir insanın korkusu, öfkesi veya heyecanı bazen yalnızca kendisine ait kalmaz. Bir kişinin paniğe kapılması çevresindekileri huzursuz edebilir; birkaç kişinin aynı ürüne yönelmesi kalabalığın geri kalanını harekete geçirebilir. Sosyal medyada yayılan tek bir öfke dalgası ise binlerce insanın olaylara bakışını kısa sürede değiştirebilir. Bulaşma Etkisi (Contagion Effect), duygu, davranış, tutum veya ekonomik şokların insanlar ve […]
Tüketim Sarmalı Nedir? (Consumption Spiral)
Bir satın alma işlemi bazen tek başına kalmaz. Yeni alınan bir kıyafet başka bir ayakkabıyı, yeni bir telefon yeni aksesuarları, daha büyük bir ev ise daha pahalı mobilyaları beraberinde getirir. Başlangıçta küçük görünen bir tercih, zamanla sürekli genişleyen bir harcama zincirine dönüşebilir. Tüketim Sarmalı (Consumption Spiral), bireyin tüketim davranışının kendi kendini besleyerek devam ettiği bu […]
Tüketim Toplumu Nedir? (Consumer Society)
Gerçekten ihtiyaç duyduğunuz için mi alışveriş yapıyorsunuz, yoksa bir şeylere sahip olmadığınızda kendinizi eksik hissettiğiniz için mi? Her yıl yenilenen telefon modelleri, sürekli değişen moda akımları, bitmek bilmeyen kampanyalar ve sosyal medyada sergilenen kusursuz yaşamlar, tüketimin artık yalnızca ihtiyaç karşılamakla ilgili olmadığını gösteriyor. Modern toplumda insanlar yalnızca ürün satın almaz. Statü, kimlik, aidiyet, prestij ve […]
Tüketici Rasyonelleştirmesi Nedir? (Consumer Rationalization)
Bir ürünü satın aldıktan sonra kendinize hiç “Aslında buna ihtiyacım vardı” dediniz mi? Bütçenizi aştığınızı bildiğiniz hâlde yaptığınız harcamayı uzun vadeli bir yatırım olarak açıklamaya çalıştınız mı? Ya da yanlış bir marka tercihi yaptığınızı fark ettiğinizde, alternatiflerin de pek iyi olmadığını düşünerek kararınızı savundunuz mu? Bu tepkilerin arkasında tüketici rasyonelleştirmesi (Consumer Rationalization) adı verilen psikolojik […]
Tüketici Narsisizmi Nedir? (Consumer Narcissism)
Bazı insanlar bir ürünü ihtiyaçlarını karşılamak için satın alır. Bazılarıysa satın aldıkları ürünün kendileri hakkında ne söylediğine daha fazla önem verir. Bir otomobil yalnızca ulaşım aracı, bir saat yalnızca zamanı gösteren nesne veya bir çanta yalnızca kişisel eşya değildir artık. Doğru markaya sahip olmak, kişinin kendisini nasıl gördüğünü ve başkalarının onu nasıl değerlendirmesini istediğini anlatan […]
Tüketici Uyumu Nedir? (Consumer Conformity)
Bir ürünü gerçekten istediğiniz için mi satın alıyorsunuz, yoksa çevrenizdeki herkes onu tercih ettiği için mi? Bir markanın popüler olması, bir ürünün binlerce kişi tarafından kullanılması veya sosyal medyada sürekli karşınıza çıkması, kendi değerlendirmenizi ne ölçüde etkiliyor? Tüketici uyumu, satın alma kararlarının yalnızca kişisel ihtiyaçlar ve tercihler doğrultusunda şekillenmediğini gösteren önemli bir sosyal psikoloji ve […]
Tüketici Saldırganlığı Nedir? (Consumer Aggression)
Tüketici her zaman yalnızca satın alan, değerlendiren ve tercih yapan kişi değildir. Bazen öfkesini bir baskı aracına dönüştürür, bazen bir markayı hedef gösterir, bazen de karşısındaki çalışanı sindirerek istediğini elde etmeye çalışır. Tüketici saldırganlığı, alışverişin ve marka ilişkilerinin arkasındaki bu yıkıcı davranışları anlamak için kullanılan bir kavramdır. Tüketici davranışları çoğunlukla ihtiyaçlar, tercihler, memnuniyet ve satın […]
Tüketici Özgür İradesi Nedir? (Consumer Agency)
Satın Alma Kararlarımızı Kim Yönetiyor? Tüketici özgürlüğü çoğu zaman önümüzdeki seçenekler arasından istediğimizi seçebilme hakkı olarak tanımlanır. Ancak dijital ekonomide seçeneklerin varlığı, kararların mutlaka özgürce verildiği anlamına gelmez. Bir alışveriş platformu hangi ürünleri göstereceğine, fiyatları nasıl sunacağına, hangi seçeneği öne çıkaracağına ve satın alma sürecini nasıl tasarlayacağına karar verebilir. Tüketici ise çoğu zaman bu sistemin […]
Yapıcı Algı Nedir? (Constructive Perception)
Beynimiz Gerçekliği Nasıl İnşa Ediyor? Dış dünyayı algılarken çoğu zaman gördüğümüzü doğrudan gerçekliğin kendisi sanırız. Bir yüz ifadesini, bir haberi, bir konuşmayı veya yaşanan bir olayı değerlendirirken zihnimizin yalnızca duyularımızdan gelen bilgileri kullandığını düşünürüz. Oysa algı, dışarıdan gelen verilerin pasif biçimde kaydedilmesinden çok daha karmaşık bir süreçtir. Yapıcı Algı (Constructive Perception), beynin duyusal bilgileri geçmiş […]
Eylemli Fesih Nedir? (Constructive Discharge)
Çalışanı İstifaya Zorlayan Görünmez Baskı İş yerinde her istifa özgürce verilmiş bir karar olmayabilir. Bazen çalışan doğrudan işten çıkarılmaz; bunun yerine görevleri anlamsızlaştırılır, yetkileri elinden alınır, sürekli eleştirilir, dışlanır veya dayanılması güç koşullara maruz bırakılır. Bir süre sonra ayrılmak, çalışanın önündeki tek makul seçenek gibi görünmeye başlar. İş hukukunda bu tür durumları açıklamak için kullanılan […]
