İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Telafi Edici İnternet Kullanımı Teorisi

Telafi Edici İnternet Kullanımı Teorisi, özellikle Daniel Kardefelt-Winther tarafından 2014 yılında yayınlanan “Towards a model of compensatory internet use” (Telafi edici internet kullanımına doğru bir model) başlıklı makaleyle literatürde güçlü bir teorik zemin kazanmıştır.
Kavramın özü ve manipülasyonla ilişkisi şu şekildedir:

1. Kavramın Temel Amacı Nedir?

Geleneksel psikoloji, internette aşırı zaman geçirmeyi doğrudan bir “bağımlılık” (hastalık) olarak görme eğilimindedir. Telafi Edici İnternet Kullanımı Teorisi ise buna karşı çıkarak der ki: İnsanlar internete bağımlı oldukları için değil, gerçek hayattaki psikososyal sorunlarını, eksikliklerini veya olumsuz duygularını (yalnızlık, stres, sosyal kaygı, travmalar) telafi etmek (compensate) için internete yönelirler. İnternet burada bir “kaçış” veya “başa çıkma mekanizması” (coping mechanism) işlevi görür.

2. “Manipülasyon” Kavramlarıyla İlişkisi

Bu teorinin manipülasyon süreçleriyle doğrudan iki yönlü bir bağı vardır:
• Bireyin Kendi Algısını Manipüle Etmesi (İçsel Kaçış): Birey, gerçek hayattaki başarısızlıklarını veya stresini hissetmemek için dijital dünyaya sığınarak kendi duygu durumunu yapay olarak manipüle eder. Örneğin; gerçek hayatta sosyal olarak dışlanan birinin, çevrimiçi bir oyunda güçlü bir karaktere bürünerek bu eksikliği telafi etmesi.
• Dışsal ve Algoritmik Manipülasyona Açık Hale Gelme: Gerçek dünyadaki bir sorunu (örneğin aidiyet eksikliğini) internette telafi etmeye çalışan bir birey, manipülasyona son derece açık hale gelir. Algoritmik manipülasyon yapan yapılar, sosyal medya platformları veya manipülatif topluluklar; bu bireyin “telafi arayışını” (zaaflarını) fark ederek onu yankı odalarına çekebilir, algısını yönlendirebilir ve platformda daha uzun süre kalmasını sağlayabilir.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır