Etiket: Sınıf Tabanlı Dijital Uçurum
Sınıf Tabanlı Dijital Uçurum kavramı doğrudan psikolojik manipülasyon teknikleriyle değil; sosyo-ekonomik eşitsizliklerin, sınıfsal güç ilişkilerinin ve algoritmik manipülasyonun bireyler üzerindeki etkileriyle ilişkilidir.
Kavramın literatürdeki yeri ve manipülasyonla kesiştiği noktalar şu şekildedir:
1. Kavramın Literatürdeki Tanımı
Klasik dijital uçurum (digital divide) teorileri ilk başlarda sadece teknolojiye “erişimi olanlar” ve “olmayanlar” arasındaki altyapısal farka odaklanıyordu. Ancak Jen Schradie gibi dijital sosyoloji alanındaki önemli akademisyenler, dijital uçurumun aslında bir sınıfsal güç uçurumu (Class Power Divide) olduğunu savunmuşlardır.
• Birinci Düzey Uçurum: Cihaz ve internete erişim gücü.
• İkinci Düzey Uçurum: Dijital okuryazarlık, bilgiyi üretme ve yönetme becerisi.
• Üçüncü Düzey Uçurum: Teknolojiyi kendi lehine (ekonomik, siyasi veya sosyal kazanç elde etmek için) kullanabilme gücü.
2. Manipülasyon Kavramlarıyla İlişkisi
“Sınıf Tabanlı Dijital Uçurum”, manipülasyon tartışmalarına özellikle iki ana eksende dahil olur:
• Algoritmik Manipülasyon ve Bilgi Eşitsizliği: Literatürdeki güncel ampirik çalışmalar (örneğin Douyin/TikTok algoritmaları üzerine yapılan Agent-Based Testing araştırmaları), algoritmaların düşük sosyo-ekonomik sınıflara ait kullanıcı profil ve cihazlarına (örneğin ucuz telefon modellerine) daha az nitelikli, daha çok manipülatif veya dezenformasyona açık içerikler önerdiğini göstermektedir. Üst sınıflara ise daha nitelikli, doğrulanmış ve eğitsel içerikler sunulmaktadır. Bu durum, algoritmik bir dijital uçurum ve kitle manipülasyonu doğurur.
• Dijital Üretim Sapması (Digital Production Gap): İnternetteki kamusal alanı, siyasi söylemleri ve dijital içerikleri ağırlıklı olarak elit/üst sınıflar üretir ve manipüle eder. Alt sınıflar ise bu içeriklerin yalnızca pasif tüketicisi konumunda kaldığı için, dijital platformlar üzerinden yönlendirilen algı ve manipülasyonlara karşı daha savunmasız hale gelirler.
