Etiket: Şeytanlaştırma
Şeytanlaştırma kavramı tek bir alanda değil; psikoloji, siyaset bilimi, kitle iletişimi (propaganda) ve sosyoloji literatüründe aktif olarak incelenen bilimsel bir terimdir.
1. Propaganda ve Kitle İletişim Literatüründe “Demonizing the Enemy”
Siyaset bilimi ve medya çalışmalarında bu kavram sıklıkla “Demonizing the enemy” (Düşmanı şeytanlaştırma) tekniği olarak geçer. Küresel literatürdeki yeri şu şekildedir:
• Amaç: Bir topluluğu, lideri veya ülkeyi hedef alarak onları “tamamen kötü, acımasız ve mantıksız bir canavar” gibi göstermektir.
• Nasıl Çalışır? Manipülatör (genellikle medya veya otorite), hedef tahtasına koyduğu yapıyı siyah-beyaz bir dünyada “mutlak şer” olarak konumlandırır. Böylece kendi tarafını da “mutlak iyi” yapar.
• Sonuç: Karşı tarafa yapılan haksızlıklar veya saldırılar, kitlelerin gözünde meşrulaştırılır. İnsanlar empati yeteneğini kaybeder çünkü karşıdaki “insan dışı” (dehumanized) bir varlık gibi sunulmuştur.
2. Psikoloji ve İlişkiler Literatüründe Şeytanlaştırma (Demonization)
Bireysel ilişkiler, aile içi dinamikler ve klinik psikolojide de bu kavram geniş yer tutar. Örneğin, psikologlar Nahi Alon ve Haim Omer’in bu konuda yazılmış “The Psychology of Demonization” (Şeytanlaştırmanın Psikolojisi) adlı akademik bir kitapları bulunmaktadır.
• İlişkisel Manipülasyon: İkili ilişkilerde narsistik veya toksik partnerlerin sıklıkla kullandığı bir taktiktir. Partnerlerden biri, aralarındaki bir tartışmada veya ayrılık sürecinde diğerini ortak çevrelerine “tam bir şeytan, canavar, akıl hastası veya tamamen kötü niyetli biri” gibi anlatır.
• Yansıtma ve Bölme (Splitting): Manipülatör kendi içindeki kötü özellikleri, hataları ve suçluluk duygusunu tamamen karşı tarafa yansıtarak (projection) kendini tamamen kusursuz ilan eder.
Manipülasyondaki Temel İşlevi Nedir?
• Suçluluktan Arındırma: Kurbanı şeytanlaştırdığınızda, ona yaptığınız her türlü psikolojik veya fiziksel şiddet “hak edilmiş bir ceza” gibi görünür.
• Kutuplaştırma: “Biz ve Onlar” ayrımı yaratarak manipüle edilmek istenen kitleyi körü körüne kendine bağlar.
