Etiket: Seyirci Kalma Etkisi
Seyirci Kalma Etkisi, sosyal psikoloji literatüründe son derece popüler ve üzerinde yüzlerce akademik çalışma yapılmış gerçek bir olgudur.
Kavramın Özü ve Manipülasyonla İlişkisi
• Tanımı: Acil veya olumsuz bir duruma tanıklık eden insan sayısı arttıkça, bireylerin mağdura yardım etme olasılığının azalması durumudur.
• Temel Mekanizması: Sorumluluğun Yayılması (Diffusion of Responsibility) olarak adlandırılır. Kişi, “Nasılsa başkası yardım eder” veya “Kimse bir şey yapmıyorsa herhalde önemli bir durum yok” (Çoğulcu Cehalet) diye düşünür.
• Manipülasyonla İlişkisi: Kötü niyetli aktörler veya manipülatörler, bu etkiyi bilinçli olarak kullanabilirler. Örneğin, kalabalık bir ortamda bir kişiyi hedef alırken, grubun “sessiz kalma” eğilimine güvenerek psikolojik veya fiziksel şiddeti meşrulaştırabilir ya da örtbas edebilirler.
Tarihsel Çıkış Noktası
Bu kavram, 1964 yılında New York’ta Kitty Genovese adlı kadının sokak ortasında bıçaklanarak öldürülmesi ve iddialara göre düzinelerce komşunun çığlıkları duymasına rağmen polisi aramaması olayı üzerine ortaya atılmıştır. Sosyal psikologlar Bibb Latané ve John Darley, bu olayı inceleyerek 1968 yılında “Bystander Effect” teorisini laboratuvar deneyleriyle kanıtlamışlardır.
