Etiket: Seçim Sabotajı
Seçim Sabotajı, genellikle bireysel psikolojik manipülasyondan ziyade siyaset bilimi, anayasa hukuku ve demokrasi çalışmaları kapsamında “seçim manipülasyonu” (electoral manipulation) veya “seçimlerin altını oyma” (election subversion) üst başlıkları altında ele alınır. Özellikle 2020 sonrası ABD siyaseti ve küresel demokrasi krizleri bağlamında yaygınlaşmış bir terimdir.
Kavramın akademik ve hukuki literatürdeki yerini şu başlıklarla özetleyebiliriz:
1. Kavramın Tanımı ve Kapsamı
Literatürde Seçim Sabotajı, oy verme işleminin manipüle edilmesinin (seçmen baskılama veya dezenformasyon gibi) ötesine geçerek, doğrudan seçim yönetimine müdahale etmeyi ve seçim sonuçlarını yasal ya da idari yollarla değiştirmeyi ifade eder. Brennan Center for Justice gibi hukuk ve politika kuruluşları bu kavramı dört temel eylem üzerinden tanımlar:
• Sonuçları reddetme yetkisi. Eyalet veya yerel yetkililere seçim sonuçlarını değiştirme ya da geçersiz sayma yetkisi verilmesi.
• Seçim yönetimine el koyma. Partizan yetkililerin oy sayım süreçlerini ve seçim kurullarını devralması.
• Görevlileri baskılama. Tarafsız seçim görevlilerinin kararlarının kısıtlanması, cezalandırılması veya tehditlerle istifaya zorlanması.
• Oy kullanmayı zorlaştırma. Seçmen erişimini kısıtlayan yasal düzenlemeler yapılması.
2. Siyaset Bilimindeki İlişkili Diğer Kavramlar
Akademik literatürde Seçim Sabotajı ile doğrudan ilişkili veya onun yerine kullanılan daha yerleşik kavramlar şunlardır:
• Electoral Manipulation (Seçim Manipülasyonu). Seçim öncesi seçmen kütüklerine müdahaleden seçim günü oy pusulası doldurmaya veya seçim zamanlamasını iktidar lehine ayarlamaya kadar uzanan geniş çerçevedir.
• Election Subversion (Seçimlerin Altını Oyma). Seçim kurumlarına olan güveni bilerek sarsma ve demokratik sonuçları tersine çevirme girişimleridir. Harvard Law Review gibi akademik yayınlarda sıkça incelenir.
• Policy Sabotage (Politika Sabotajı). Muhalefet partilerinin, iktidarın başarısız görünmesini sağlamak ve yaklaşan seçimleri kazanmak amacıyla kamu politikalarının uygulanmasını kasıtlı olarak engellemesini tanımlayan bir siyaset bilimi teorisidir.
• Electoral Sandbagging. Bir seçim yetkilisinin erken aşamadaki bir usul hatasına göz yumması ve seçim sonuçları kendi aleyhine çıkarsa bu hatayı bahane ederek süreci iptal ettirmeye çalışmasıdır.
