İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Özgecil Siperleme

Özgecil Siperleme klasik psikolojik manipülasyon listelerindeki (gaslighting, love bombing vb.) yaygın tekniklerden biri değildir. Daha çok örgütsel psikoloji, kurumsal manipülasyon ve sosyoloji literatüründe, özellikle insanı/yardımsever amaçlar güden yapılardaki toksik davranışları açıklamak için kullanılan modern bir kavramdır.

Türk Literatüründeki Karşılığı Nedir?

Kavram görece yeni ve spesifik olduğu için Türkçeye birebir yerleşmiş tek bir resmi karşılığı olmamakla birlikte, akademik ve anlamsal açıdan en doğru çevirileri şunlardır:
• Özgecil Siperleme (En yaygın akademik çeviri mantığı)
• Hayırseverlik Kalkanı veya Fedakarlık Kalkanı
• Özgecil Perdeleme

Kavram Ne Anlama Geliyor ve Manipülasyonla İlişkisi Ne?

Altruistic Shielding, bir bireyin ya da kurumun kendi çıkarcı, manipülatif veya toksik davranışlarını gizlemek, incelemelerden kaçmak ve eleştirileri savuşturmak için “insani idealleri, yardımseverliği veya fedakarlığı” bir kalkan (siper) olarak kullanması eğilimidir.
Örgütsel psikoloji çalışmalarında (örneğin Martin Gottwald’ın BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR)’nin kurumsal kültürü üzerine yaptığı analizlerde) bu durum derinlemesine incelenmiştir.
Bu manipülasyon biçiminin temel özellikleri şunlardır:
1. Karanlık Üçlü (Dark Triad) ve Aydınlık Üçlü Dansı: Kişi dışarıya karşı “Aydınlık Üçlü” özellikleri (insancıllık, inanç, nezaket) sergilerken, arka planda “Karanlık Üçlü” (Narsisizm, Makyavelizm, Psikopati) dürtülerle hareket eder.
2. Eleştirilemezlik Alanı Yaratma: Manipülatör “Ben burada insanlık için çalışıyorum”, “Çok kutsal bir amaca hizmet ediyorum” ya da “Kendimi başkaları için feda ediyorum” söyleminin arkasına saklanır. Böylece yaptığı usulsüzlükler, mobbing veya bencilce yönlendirmeler sorgulandığında, sorgulayan kişiyi “iyiliğe karşı çıkmakla” veya “hainlikle” suçlayarak manipüle eder.
3. İzlenim Yönetimi (Impression Management): Kötü niyetli uygulamaları örtbas etmek için erdemli bir kamusal imajın (vitrinin) sürekli olarak parlatılması sürecidir.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır