İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Onay Utandırması

Onay Utandırması, özellikle kullanıcı deneyimi tasarımı (UX), dijital pazarlama ve siber hukuk literatüründe “Karanlık Kalıplar” (Dark Patterns / Deceptive Patterns) başlığı altında incelenen bir dijital manipülasyon taktiğidir.
Kavramın akademik ve pratik detayları şu şekildedir:

1. Tanımı ve Amacı

Confirmshaming (Onay Utandırması), bir web sitesi veya uygulamanın, kullanıcıyı kendi istediği seçeneğe (genellikle abonelik, bildirim izni veya satın alma) zorlamak için reddetme butonuna suçluluk, utanç veya yetersizlik hissettiren ifadeler yerleştirmesidir. Amaç, kullanıcının duygusal reflekslerini manipüle ederek şirket lehine karar vermesini sağlamaktır.

2. Sıkça Karşılaşılan Örnekler

• E-bülten kaydı: Kullanıcıya indirim kuponu teklif edilir. Kabul butonu “Evet, %20 indirim istiyorum” iken, reddetme butonu “Hayır, ben parayı sevmiyorum ve tam fiyat ödemek istiyorum” şeklindedir.
• Sağlık/Eğitim siteleri: Bir sağlık platformunda bildirimleri kapatmak istediğinizde karşılaştığınız butonun “Hayır, sağlıklı kalmak istemiyorum” yazması bu taktiğin tipik bir örneğidir.

3. Literatürdeki Yeri

Bu kavram ilk olarak kullanıcı deneyimi uzmanı Harry Brignull tarafından 2010 yılında ortaya atılan Karanlık Kalıplar (Dark Patterns) kavramının bir parçası olarak tescillenmiştir. Günümüzde davranışsal iktisat, insan-bilgisayar etkileşimi (HCI) ve tüketici psikolojisi alanındaki bilimsel çalışmalarda “duygusal manipülasyon yoluyla kullanıcı davranışını yönlendirme” başlığı altında bir alt manipülasyon türü olarak yoğun bir şekilde incelenmektedir.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır