Etiket: Kurumsal Kültizm
Kurumsal Kültizm, özellikle Dennis Tourish ve Ashly Pinnington gibi araştırmacıların 2002 yılında yayımladıkları “Transformational Leadership, Corporate Cultism and the Spirituality Paradigm: An Unholy Trinity in the Workplace?” isimli makaleyle akademik alanyazında güçlü bir şekilde temellendirilmiştir.
Kavramın manipülasyonla ilişkisi ve literatürdeki yeri şu şekildedir:
1. Kavramın Temel Tanımı
Literatürde Kurumsal Kültizm, güçlü ve yüksek performanslı kurumsal kültürlerin dozu kaçırarak, çalışanlar üzerinde yıkıcı dini tarikatlara (cults) benzer psikolojik manipülasyon, itaat ve kontrol mekanizmaları kurması durumunu ifade eder. Şirketler, çalışanların sadece emeğini değil, tüm kimliğini, inanç sistemini ve sosyal hayatını ele geçirmeyi amaçlar.
2. İlişkili Olduğu Manipülasyon Taktikleri
Kurumsal tarikatçılık araştırmalarında, organizasyonların çalışanları elde tutmak ve sömürmek için şu manipülatif yöntemleri kullandığı belirtilir:
• Düşünce Reformu ve Dil Manipülasyonu (Loaded Language): Şirket içinde gerçeği basitleştiren, eleştirel düşünceyi engelleyen ve dış dünyayı “ötekileştiren” özel bir kurumsal jargon veya kısaltmalar üretilir.
• Sevgi Bombardımanı (Love Bombing): İşe yeni giren personelin aşırı övgü, lüks ofis imkanları ve “biz bir aileyiz” söylemleriyle kuşatılarak şirkete borçlu ve aşırı sadık hissettirilmesi sağlanır.
• İzolasyon (Sosyal Soyutlama): Çalışanların mesai saatleri, zorunlu etkinlikler ve bitmeyen projelerle sosyal çevresinden, ailesinden koparılarak tamamen kurumsal ekosisteme bağımlı hale getirilmesi.
• Karizmatik Lider Mitolojisi: Şirket kurucusunun ya da CEO’sunun yanılmaz, insanüstü bir vizyoner olarak konumlandırılması ve kararlarının sorgulanmasının bir tabu haline getirilmesi.
3. Literatürdeki Örnek Çalışmalar ve Vakalar
Akademik literatürde (örneğin Harvard Business Review makalelerinde veya Academy of Management bildirilerinde) Apple, Tesla, Uber, Theranos ve geçmişteki Enron gibi katı kurumsal aidiyet, aşırı adanmışlık ve sorgulanamaz liderlik kültü barındıran şirketler sıklıkla bu kavram bağlamında incelenmiştir.
