İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Kolektif Hafıza İnşası

Kolektif Hafıza İnşası sosyoloji, sosyal psikoloji ve medya çalışmalarında bu terim; toplumların veya belirli grupların geçmişe dair ortak belleklerinin kendiliğinden oluşmadığını, aksine belli aktörler (medya, siyasi otoriteler, güç odakları) tarafından aktif bir şekilde inşa edildiğini ifade eder.
Kavramın manipülasyonla ilişkisi ve literatürdeki yeri şu şekildedir:

1. Kavramın Kökeni ve Teorik Altyapısı

• Kolektif Hafıza (Collective Memory): Temelleri Fransız sosyolog Maurice Halbwachs (1925) tarafından atılmıştır. Halbwachs, hafızanın bireysel değil, sosyal bir çerçevede şekillendiğini savunmuştur.
• İnşa Süreci (Construction): James E. Wertsch (2002) ve Wulf Kansteiner gibi modern teorisyenler, bu hafızanın kültürel araçlar ve “hafıza yapıcılar” (memory makers) tarafından dinamik olarak inşa edildiğini ortaya koymuştur.

2. Manipülasyon ile İlişkisi (Nasıl Araçsallaştırılır?)

Literatürde kolektif hafızanın inşası, kitleleri yönlendirmek ve siyasi/ideolojik güç elde etmek için en sık başvurulan manipülasyon alanlarından biridir. Bu süreç şu manipülatif yöntemlerle işler:
• Seçici Hatırlama ve Unutturma (Strategic Forgetting): Güç odakları, kendi ideolojilerine uymayan tarihi gerçekleri örtbas ederken (manipülatif unutturma), toplumu konsolide edecek olayları sürekli ön plana çıkarır.
• Düşman İnşası (Reenacting the Enemy): Örneğin Ludmila Isurin’in “Reenacting the Enemy: Collective Memory Construction in Russian and US Media” (2022) kitabında incelendiği gibi; medya, çarpıtmalar ve ideolojik önyargılar kullanarak kitlelerin zihninde manipülatif bir “düşman imajı” ve buna bağlı bir kolektif hafıza inşa eder.
• Dezenformasyon ve Yeniden Yazım: Medya ve siyaset eliyle, hiç yaşanmamış ya da çarpıtılmış olaylar toplumsal belleğe gerçekmiş gibi enjekte edilir.
Özetle; Kolektif Hafıza İnşası, manipülasyon literatüründe kitlelerin algısını, kimliğini ve geçmişe bakışını manipüle etmek için kullanılan planlı bir toplumsal mühendislik sürecini tanımlayan akademik bir kavramdır.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır