İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Kaygı Duyarlılığı

Kaygı Duyarlılığı, literatürde Amerikalı klinik psikologlar Steven Reiss ve Richard J. McNally tarafından 1985 yılında tanımlanmış köklü bir psikolojik terimdir. Kısaca “korkudan korkmak” olarak özetlenir. Kişinin, kaygının getirdiği bedensel belirtileri (kalp çarpıntısı, nefes darlığı, baş dönmesi vb.) felaketleştirerek, bunların kendisine fiziksel, zihinsel ya da sosyal olarak ciddi zararlar vereceğine inanma eğilimidir. (Örneğin; kalbi hızlı çarpan birinin “Kalp krizi geçiriyorum” diye korkması.)
Bu kavramın manipülasyonla ilişkisi iki temel bilimsel bağlamda karşımıza çıkar:

1. Deneysel Manipülasyon (Araştırma Yöntemleri)

Klinik psikoloji araştırmalarında, yüksek ve düşük kaygı duyarlılığına sahip insanların stres altında nasıl tepki verdiğini ölçmek için “bilişsel veya fiziksel manipülasyon” yöntemleri kullanılır.
• Örneğin; laboratuvarda katılımcılara güvenli oranlarda karbondioksit gazı solutularak (CO2 challenge) veya kalp atışlarını yapay olarak hızlandıracak fiziksel aktiviteler yaptırılarak bedensel belirtiler deneysel olarak manipüle edilir (tetiklenir). Araştırmacılar, bu manipülasyon karşısında yüksek Anxiety Sensitivity sahibi kişilerin daha hızlı paniklediğini gözlemler.

2. İlişkisel Manipülasyon (Kurban Psikolojisi)

Kişiler arası ilişkilerdeki manipülasyon (örneğin Gaslighting veya duygusal istismar) literatüründe bu kavram doğrudan bir istismar yöntemi değil, istismara açık hale getiren psikolojik bir zemin olarak incelenir:
• Manipülatörlerin Hedefi Olma: Kaygı Duyarlılığı düzeyi yüksek olan bireyler, kendi bedensel ve zihinsel süreçlerinden (delirmekten, kontrolü kaybetmekten) çok çabuk korktukları için manipülatörlerin (özellikle gaslighting uygulayanların) hedefi olmaya daha yatkındır. Karşı taraf “Sen iyice delirdin, çok aşırı tepki veriyorsun” dediğinde, mağdur zaten kendi kaygısından korktuğu için bu manipülasyona çok daha kolay inanır.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır