Etiket: Kavramsal Esnetme
Kavramsal Esnetme kavramı, ünlü İtalyan siyaset bilimci Giovanni Sartori tarafından 1970 yılında yayımlanan “Concept Misformation in Comparative Politics” (Karşılaştırmalı Siyasette Hatalı Kavram Oluşturma) adlı çığır açıcı makalesinde literatüre kazandırılmıştır.
Manipülasyon ile İlişkisi Nedir?
Sartori’nin bahsettiği “Kavramsal Esnetme”, doğrudan bireysel ya da psikolojik bir manipülasyon tekniği değildir; akademik, metodolojik ve söylemsel bir manipülasyon/hata türüdür.
Bir kavramın anlamının, kapsadığı örnek sayısını (vaka çeşitliliğini) artırmak uğruna o kadar genişletilmesi, esnetilmesi ve sulandırılmasıdır ki, kavram en sonunda ayırt edici gücünü ve gerçek anlamını kaybeder.
• Siyasal/Söylemsel Manipülasyona Örnek: Örneğin “Demokrasi” kavramı. Eğer seçimlerin yapıldığı ama muhalefetin bastırıldığı otoriter bir ülkeye de, tam demokratik bir ülkeye de sadece “seçim var” diye “Demokrasi” derseniz, kavramı esnetmiş (stretch etmiş) ve doğasını manipüle etmiş olursunuz. Bu durum, kelimelerin içinin boşaltılmasına ve olguların gerçek yüzünün gizlenmesine (manipülasyona) yol açar.
Kavramın Özeti:
• Mucidi: Giovanni Sartori (1970)
• Temel Mantık: Bir kavramın kapsamı (içine aldığı vaka sayısı) artırılmak isteniyorsa, o kavramın özellikleri (tanımlayıcı kriterleri) azaltılmalıdır (Soyutlama Merdiveni – Ladder of Abstraction). Bu yapılmadan kavram her şeye uyarlanmaya çalışılırsa “kavramsal esnetme” hatası/manipülasyonu gerçekleşir.
