İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Kaos Mühendisliği

Kaos Mühendisliği, psikolojik veya sosyolojik bir insan manipülasyonu yöntemi değildir; yazılım mühendisliği ve bilişim sistemleri literatürüne ait bir disiplindir.
Kavramın detayları, ortaya çıkışı ve sistemleri nasıl “manipüle ettiği” ile ilgili özet bilgiler şu şekildedir:

1. Kaos Mühendisliği Nedir?

Kaos Mühendisliği; bir yazılım sisteminin (özellikle büyük ve karmaşık bulut altyapılarının) beklenmedik ve zorlu koşullara karşı ne kadar dayanıklı olduğunu test etmek için sisteme kontrollü bir şekilde hasar veya kargaşa verme disiplinidir.

2. Nasıl Ortaya Çıktı?

Bu kavram ilk olarak Netflix mühendisleri tarafından 2010’lu yılların başında geliştirildi. Netflix, altyapısını AWS (Amazon Web Services) bulut sistemine taşırken, sunuculardan biri çöktüğünde bile kullanıcıların dizi/film izlemeye kesintisiz devam edebilmesini istiyordu. Bunu test etmek için sistemin canlı ortamında rastgele sunucuları kapatan “Chaos Monkey” (Kaos Maymunu) adlı bir yazılım aracı geliştirdiler.

3. “Manipülasyon” İlişkisi Nedir?

• Kontrollü Ortam Manipülasyonu: Kaos mühendisliğinde, sistemin zayıf yönlerini bulmak için veri trafiği geciktirilir, sunucular kapatılır veya network (ağ) bağlantıları kasıtlı olarak koparılır. Yani sistemin girdileri ve çalışma ortamı mühendisler tarafından yapay olarak manipüle edilir.
• İllüzyon: Büyük sistemlerin (örneğin bankacılık uygulamaları veya dijital platformlar) arka planda yüzlerce hata yaşarken bile kullanıcıya hiçbir şey olmamış gibi kusursuz görünmesini (bir kararlılık illüzyonu yaratılmasını) sağlar.

Toplum veya Sosyal Medya Manipülasyonu ile İlişkisi Var mı?

Doğrudan akademik bir psikoloji terimi olmasa da, bu kavram bazen metaforik olarak sosyal bilimlerde veya bilgi savaşlarında (information warfare) şu şekilde benzetilir:

  • Bir topluluğun, sosyal medya algoritmasının veya kamuoyunun stres altındaki tepkisini ölçmek için kasıtlı olarak ortaya “sahte haber”, “dezenformasyon” veya “provokatif içerik” salınması durumuna benzetme yapılarak “sosyal kaos mühendisliği” yakıştırması yapılabilmektedir. Ancak bu kullanım tamamen mecazidir.

Özetle

Kaos Mühendisliği (Chaos Engineering); bilgisayar sistemlerinin dayanıklılığını ölçmek için sistem bileşenlerini kasıtlı ve planlı olarak sabote etme/manipüle etme prensibine dayanan resmi bir teknoloji literatürü terimidir.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır