İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Ev İçi Panoptikon

Ev İçi Panoptikon kavramı, Jeremy Bentham’ın tasarladığı ve Michel Foucault’nun sosyolojiye kazandırdığı Panoptikon (gözetim kulesi ve görünmez gardiyan) modelinin, modern teknoloji ve manipülatif dinamikler aracılığıyla ev içine, aile ve ikili ilişkilere uyarlanmış halini ifade eder.
Kavramın literatürdeki karşılığı ve manipülasyonla ilişkisi şu şekildedir:

1. Sosyoloji ve Teknoloji Literatüründeki Yeri

• Konum Takibi ve Dijital Gözetim: Literatürde ilk kez, aile içi konum takip uygulamalarının (LBS) ve akıllı ev teknolojilerinin ilişkileri nasıl dönüştürdüğünü inceleyen akademik çalışmalarda (Örn: The Domestic Panopticon: Location Tracking in Families) doğrudan bu isimle kavramsallaştırılmıştır.
• Görünmez Bakış: Teknoloji sayesinde ev halkının veya partnerlerin birbirini “çaktırmadan” ama sürekli izleyebilmesi, evi adeta küçük bir panoptikon hapishanesine çevirir.

2. İlişkisel Manipülasyon ve Psikolojideki Karşılığı

İlişki psikolojisi ve manipülasyon taktikleri bağlamında “Domestic Panopticon”, psikolojik baskı ve “Coercive Control” (Zorlayıcı Kontrol) süreçlerinde bir metafor olarak kullanılır:
• Otokontrol Mekanizması: Manipülatif partner (gardiyan), kurbanın (mahkûm) üzerinde öyle bir baskı ve denetim kurar ki, kurban partneri o an yanında olmasa bile sürekli izleniyormuş gibi hisseder.
• Düşünce Polisi Olma: Kişi bir süre sonra manipülatörün kurallarını içselleştirir; kendi kendini sansürlemeye, kendi düşüncelerini denetlemeye ve partnerinin olası tepkilerinden korkarak davranışlarını manipülatörün isteğine göre şekillendirmeye başlar.
• Sonuç: Manipülatörün fiziksel olarak gözetlemesine gerek kalmaz, yarattığı korku ve manipülasyon iklimi kurbanın kendi zihninde bir gardiyana dönüşür.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır