Etiket: Epistemisit
Epistemisit (Epistemik katliam), ilk olarak Portekizli sosyolog Boaventura de Sousa Santos tarafından 1998 yılında ortaya atılmış olup, mevcut bilgi sistemlerinin kasıtlı olarak yok edilmesi, değersizleştirilmesi veya susturulması anlamına gelir.
Kavramın Kökeni ve Anlamı
• Kelime Kökeni. Yunanca “bilgi” anlamına gelen episteme ve Latince “öldürmek/yok etmek” anlamına gelen -cide eklerinin birleşiminden oluşur.
• Temel Tanım. Bir toplumun, kültürün veya grubun ürettiği bilginin, hafızanın ve dünyayı anlama biçimlerinin sistemli bir şekilde ortadan kaldırılarak yerine egemen gücün kendi bilgi sistemini dayatmasıdır.
• Tarihsel Bağlam. Özellikle sömürgecilik tarihi ve postkolonyal çalışmalar kapsamında, Batı merkezli bilgi anlayışının yerel ve geleneksel bilgi sistemlerini silmesi sürecini açıklamak için geliştirilmiştir.
Manipülasyon Kavramlarıyla İlişkisi
Epistemisit doğrudan bireysel bir psikolojik manipülasyon taktiği olmasa da, kitlesel ve yapısal manipülasyon süreçleriyle çok yakından ilişkilidir:
• Gerçeklik Algısını Yeniden İnşa Etme. Manipülasyon temelde hedef kitlenin gerçeklik algısını bozmayı amaçlar. Epistemisit ise bunu makro düzeyde yaparak, alternatif bilgi kaynaklarını tamamen yok eder ve topluma yalnızca tek bir “doğru” bırakır.
• Gaslighting ile Benzerlik. Bireysel düzeyde kişinin kendi hafızasından ve algısından şüphe etmesini sağlayan gaslighting (psikolojik manipülasyon) tekniğinin, toplumsal ve tarihsel düzeydeki karşılığı olarak düşünülebilir.
• Epistemik Adaletsizlik ve Şiddet. Literatürde Miranda Fricker’ın epistemik adaletsizlik kavramı ve Gayatri Spivak’ın epistemik şiddet yaklaşımıyla birlikte ele alınır. Bu kavramların tümü, bilginin bir güç ve tahakküm aracı olarak nasıl manipüle edildiğini inceler.
