İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Epistemik Çöküş

Epistemik Çöküş, güncel medya çalışmaları, sosyal epistemoloji ve yapay zeka güvenliği literatüründe yerleşmekte olan modern bir kavramdır.

Kavramın Kapsamı ve Tanımı

• Ortak Gerçekliğin Yıkımı. Toplumun veya bir grubun neyin doğru, neyin yanlış olduğunu belirlemek için kullandığı ortak doğrulama mekanizmalarının ve kanıt standartlarının tamamen işlevsiz hale gelmesini ifade eder.
• Bilgi Güveninin Erozyonu. Sürekli dezenformasyon, derin sahtekarlıklar (deepfake) ve manipülatif bilgi kirliliği nedeniyle bireylerin artık hiçbir bilgi kaynağına güvenemez hale gelmesi durumudur.
• Yapay Zeka ve Sentetik Veri Etkisi. Özellikle üretken yapay zekanın ürettiği sentetik içeriklerin insan üretimi gerçek verilerin yerini almasıyla, gerçeğin simülasyondan ayırt edilemez hale gelmesini tanımlamak için akademik çalışmalarda (örneğin SSRN ve AAAI/ACM konferans bildirilerinde) yaygın olarak kullanılmaktadır.

Manipülasyon Literatürüyle İlişkisi ve Yakın Kavramlar

Klasik bireysel psikolojik manipülasyon literatüründe doğrudan bu isimle bir teknik yer almasa da, kitle manipülasyonu ve dijital medya araştırmalarında bu kavramla örtüşen yerleşik terimler vardır:
• Context Collapse (Bağlam Çöküşü). Sosyal medyada farklı kitlelerin ve bağlamların tek bir alanda birleşmesi sonucu bilginin çarpıtılması ve yanlış anlaşılmaların manipülasyona açık hale gelmesidir.
• Knowledge Collapse (Bilgi Çöküşü). Yapay zeka modellerinin ve algoritmaların bilgiyi dar bir kalıba sıkıştırarak farklı bakış açılarını ve azınlıkta kalan gerçekleri silmesini tanımlar.
• Epistemic Gaslighting (Epistemik Gaslighting). Bireyin kendi algısına, hafızasına ve bilgiyi doğrulama kapasitesine olan güvenini sistematik olarak yıkmayı amaçlayan psikolojik manipülasyon tekniğidir.
• Liar’s Dividend (Yalancının Temettüsü). Ortamda çok fazla sahte içerik ve manipülasyon bulunması nedeniyle, manipülatörlerin gerçek kanıtları bile kolayca sahte diyerek reddedebilmesi durumudur.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır