İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Epistemik Arbitraj

Epistemik Arbitraj, sosyoloji, uluslararası ilişkiler ve örgüt çalışmaları alanlarında geliştirilmiştir ve bilgi asimetrisi üzerinden stratejik avantaj (güç/etki) sağlama süreçlerini açıklar.
Kavramın kökeni, işleyişi ve manipülasyon kavramlarıyla kesişim noktaları aşağıda özetlenmiştir.

Kavramın Kökeni ve Tanımı

• Kavramın Ortaya Çıkışı. Terim, siyaset bilimci ve sosyolog Leonard Seabrooke tarafından 2014 yılında yayımlanan “Epistemic arbitrage: Transnational professional knowledge in action” başlıklı makale ile literatüre kazandırılmıştır.
• Temel Anlamı. Tıpkı finansal arbitrajda fiyat farklarından kâr elde edilmesi gibi, epistemik arbitrajda da aktörler (özellikle profesyoneller, uzmanlar veya danışmanlar) farklı bilgi havuzları veya disiplinler arasındaki boşlukları ve asimetrileri stratejik avantaj elde etmek için kullanır.
• Epistemik Hakemlik. Farklı bilgi sistemleri arasında aracılık yapan ve hangi bilginin daha geçerli olduğunu belirleyen bu aktörler, zamanla kendi alanlarında neyin “doğru” veya “baskın bilgi” sayılacağına karar veren epistemik hakemlere (epistemic arbiters) dönüşürler.

Manipülasyon Kavramlarıyla İlişkisi

Epistemik arbitraj doğrudan bir “psikolojik manipülasyon tekniği” olarak tanımlanmasa da, bilgi yönetimi, algı yönlendirme ve söylemsel güç mekanizmaları açısından manipülasyon literatürüyle güçlü biçimde örtüşür:
• Bilgi Asimetrisinin İstismarı. Bir tarafın sahip olduğu uzmanlık veya bilgiyi, diğer tarafın bilgi eksikliğini (veya farklı bilgi sistemlerine yabancı olmasını) kendi lehine çevirmek için kullanması stratejik bir yönlendirme aracıdır.
• Çerçeveleme ve Meşruiyet Üretimi. Yöneticiler, kurumlar veya danışmanlar; kendi çıkarlarına hizmet eden politikaları veya kararları “bilimsel/profesyonel bir zorunluluk” gibi sunmak için farklı bilgi havuzlarından seçici alıntılar yaparak rıza üretirler.
• Epistemik Manipülasyon ile Farkı. Felsefe ve siyaset teorisinde doğrudan manipülasyonu inceleyen “Epistemic Manipulation” (Epistemik Manipülasyon) ve “Epistemic Domination” (Epistemik Tahakküm) kavramları hedef kitlenin kanıtlara erişimini kısıtlamaya veya inançlarını doğrudan çarpıtmaya odaklanır. Epistemic Arbitrage ise daha çok kurumsal ve profesyonel ağlarda bilgi transferini tekeline alarak güç devşirme sürecini inceler.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır