Etiket: Duygusal Kapitalizm
Duygusal Kapitalizm kavramı, Fransız-İsrailli sosyolog Eva Illouz tarafından geliştirilmiş ve 2007 yılında yayımlanan Polity Press etiketli Cold Intimacies: The Making of Emotional Capitalism (Soğuk Yakınlıklar: Duygusal Kapitalizmin İnşası) adlı kitapla literatüre kazandırılmıştır.
Kavramın Temel Anlamı
Eva Illouz’a göre duygusal kapitalizm, duygusal alan ile ekonomik alanın birbirini karşılıklı olarak şekillendirdiği ikili bir süreci ifade eder.
• Ekonomik ilişkilerin duygusallaşması. İş dünyası, kurumlar ve pazarlama stratejileri bireylerin duygularını, iletişim becerilerini ve empati yeteneklerini birer üretim ve verimlilik aracına dönüştürür.
• Mahrem ilişkilerin ticarileşmesi. Aşk, arkadaşlık ve aile gibi özel ilişkiler; tıpkı bir pazar yeri gibi fayda-maliyet analizi, pazarlık, değiş tokuş ve eşitlik hesaplarıyla yönetilmeye başlanır.
Manipülasyon Kavramlarıyla İlişkisi
Duygusal Kapitalizm doğrudan bireysel bir psikolojik manipülasyon taktiği (örneğin gaslighting veya love bombing gibi) değildir. Ancak modern tüketim kültüründe, iş hayatında ve dijital platformlarda duyguların sistemli olarak yönlendirilmesi ve yönetilmesi bağlamında manipülasyon literatürüyle kesişir.
• Duygusal Emek ve Yönetim. Sosyolog Arlie Hochschild’in “duygusal emek” (emotional labor) kavramıyla bağlantılı olarak çalışanların şirket çıkarları doğrultusunda gerçek hislerini bastırıp yapay duygular sergilemeye zorlanması bir duygusal manipülasyon biçimi olarak ele alınır.
• Mutluluk Endüstrisi ve Psikopolitika. İstanbul Üniversitesi yayınlarında ve Byung-Chul Han gibi düşünürlerin çalışmalarında da tartışıldığı üzere sistem, toplumsal sorunları bireysel psikolojik yetersizliklere indirger. Kişisel gelişim kitapları ve terapi söylemleri üzerinden bireylerin duygu dünyası sessizce yönlendirilir.
• Dijital Platformlar ve Algoritmik Yönlendirme. Çevrimiçi flört uygulamaları ve sosyal medya ağları, romantik veya sosyal etkileşimleri puanlama, eşleştirme ve tüketim nesnesi haline getirme mekanizmalarıyla kullanıcıların duygusal tercihlerini manipüle eder.
