İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Duygu Sömürüsü

Duygu Sömürüsü tek başına bağımsız bir klinik tanı veya ana kuram adından ziyade, psikoloji ve sosyoloji literatüründe duygusal manipülasyon ve istismarın işleyiş mekanizmasını açıklayan tanımlayıcı bir terim olarak kullanılır.
Konunun akademik literatürdeki yeri ve karşılığı şu şekildedir:

Literatürdeki Kullanımı ve Kapsamı

• Tanımlayıcı bir alt kavramdır. Akademik makalelerde ve klinik tanımlarda “Duygu Sömürüsü” genellikle Psychological Manipulation (Psikolojik Manipülasyon) veya Emotional Abuse (Duygusal İstismar) başlıklarının altında bir eylem biçimi olarak yer alır. Bir kişinin karşısındakinin empatisini, sevgisini, suçluluk duygusunu veya zayıf noktalarını kendi çıkarı için bilinçli olarak kullanmasını ifade eder.
• Türkçe literatürdeki karşılığıdır. Türkçede günlük dilde ve psikoloji kaynaklarında sıkça kullanılan “duygu sömürüsü” kavramı, İngilizce literatürdeki emotional exploitation veya guilt-tripping (suçluluk hissettirme) kavramlarının doğrudan karşılığıdır.
• Çocuk ve yaşlı istismarı literatüründe yer alır. Özellikle Health Canada gibi kurumların ve gelişim psikolojisi kaynaklarının duygusal istismar sınıflandırmalarında “exploiting” (sömürme), duygusal istismarın temel bileşenlerinden biri kabul edilir.

Literatürde Yerleşmiş Ana Terimler

Akademik çalışmalarda veya klinik kaynaklarda bu dinamiği araştırırken doğrudan “Duygu Sömürüsü” yerine daha yaygın olarak şu yerleşik kavramlarla karşılaşılır:
• Emotional Manipulation (Duygusal Manipülasyon). Başkalarının duygularını kendi lehine çevirmek amacıyla yönlendirme ve kontrol etme stratejilerinin genel adıdır.
• Emotional Blackmail (Duygusal Şantaj). Susan Forward tarafından literatüre kazandırılan bu terim, kişinin sevdiği veya değer verdiği birine istediğini yaptırmak için korku, zorunluluk ve suçluluk (FOG) duygularını silah olarak kullanmasını tanımlar.
• Interpersonal Exploitation (Kişilerarası Sömürü). Özellikle karanlık üçlü (narsisizm, makyavelizm, psikopati) kişilik özellikleri üzerine yapılan akademik araştırmalarda, bireylerin başkalarını kendi çıkarları için araçsallaştırmasını ölçen yerleşik bir bilimsel terimdir.
• Coercive Control (Zorlayıcı Kontrol). İlişkilerde karşı tarafın özerkliğini elinden almak için uygulanan sistematik duygusal baskı ve manipülasyon bütününü ifade eder.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır