İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Dijital İkincil Benlik

Dijital İkincil Benlik; dijital manipülasyon, siber psikoloji ve kimlik inşası (identity construction) alanlarının kesişiminde incelenen çok boyutlu bir olgudur.
Literatürde bu kavram manipülasyon süreçleriyle iki temel perspektifte ilişkilendirilir:

1. Manipülasyona Uğrayan Taraf Olarak: Algoritmik ve Psikolojik Profilleme

Dijital gözetim ve veri madenciliği çağında, sosyal medya şirketleri ve reklam verenler sizin hakkınızda devasa veriler toplar. Literatürde, algoritmaların sizin internetteki verilerinizden (beğenileriniz, izleme süreleriniz, siyasi eğilimleriniz) yola çıkarak oluşturduğu bu gölge profile de “dijital alter-ego” veya “dijital ikiz” denir.
• Manipülasyon İlişkisi: Kötü niyetli aktörler veya algoritmalar, doğrudan gerçek “size” değil, bu verilere dayanarak oluşturulmuş dijital alter-egonuzun zaaflarına, korkularına ve duygusal tetikleyicilerine hitap eden içerikler üretir. Böylece kararlarınızı, satın alma alışkanlıklarınızı veya siyasi tercihlerinizi görünmez bir şekilde yönlendirirler (manipüle ederler).

2. Manipülasyonu Yapan/Uygulayan Taraf Olarak: Çevrimiçi Kimlik Maskeleme

Siber psikoloji literatüründe bireylerin sosyal medya, oyunlar veya anonim platformlarda gerçek kimliklerinden tamamen farklı, manipüle edilmiş ikinci bir benlik (avatar, sahte profil, kusursuzlaştırılmış kimlik) yaratması durumudur.
• Manipülasyon İlişkisi: Kişiler bu yapay benliği, dijital ortamlardaki insanları aldatmak, üzerlerinde güç/etki kurmak (çevrimiçi manipülasyon, “catfishing”, itibar yönetimi) veya “Karanlık Üçlü” (narsizm, makyavelizm, psikopati) eğilimlerini sergilemek amacıyla bir kalkan ya da silah olarak kullanabilirler.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır