İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Dijital Dışlanma

Dijital Dışlanma kavramının manipülasyon olgusuyla kesiştiği noktalar ve literatürdeki asıl tanımı şu şekildedir:

1. Literatürdeki Gerçek Tanımı (Neyi İfade Eder?)

Akademik literatürde Dijital Dışlanma, bireylerin veya toplulukların dijital teknolojilere (internet, akıllı cihazlar, e-devlet sistemleri) erişememesi, bunları kullanacak dijital okuryazarlık becerilerine sahip olmaması veya bu teknolojileri hayat kalitelerini artıracak şekilde etkin kullanamaması durumunu ifade eder. Genellikle şu üç boyutta incelenir:
• Erişim Eksikliği (Birinci Düzey Sayısal Uçurum): Cihaz veya internet altyapısının olmaması.
• Yetkinlik Eksikliği (İkinci Düzey Sayısal Uçurum): Teknolojiyi güvenli ve doğru kullanacak becerinin/eğitimin olmaması.
• Çıktı Eksikliği (Üçüncü Düzey Sayısal Uçurum): Teknolojiyi kullanarak ekonomik veya sosyal fayda yaratamama.

2. Manipülasyon Kavramlarıyla İlişkisi Nedir?

Dijital Dışlanma doğrudan bir kişiyi ikna etme ya da kandırma yöntemi değildir; fakat manipülasyonun hem bir aracı hem de sonucu olarak karşımıza çıkar:
• Algoritmik Yönetim ve Kasıtlı Dışlama (Gözetim Kapitalizmi): Dijital platformlar ve büyük teknoloji şirketleri algoritmik manipülasyonlarla kimlerin hangi bilgiye erişeceğini belirler. Belirli toplumsal sınıfların ya da muhalif grupların algoritmik olarak görünmez kılınması, bir tür “kasıtlı dijital dışlama” (manipülatif dışlama) biçimidir.
• Dezenformasyona Karşı Savunmasızlık: Dijital olarak dışlanmış (dijital okuryazarlığı düşük) bireyler, internetteki sahte haberleri, deepfake içerikleri veya yönlendirici algı operasyonlarını ayırt edemedikleri için dijital manipülasyona en açık ve en savunmasız grubu oluştururlar.
• Dijital Kabilecilik ve Sosyal İzolasyon: Sosyal medya manipülasyonları, kullanıcıları yankı odalarına hapsederek kendi grupları dışındakileri sanal olarak dışlamaya (çevrim içi dışlama/siber dışlanma) iter.
Özetle; Dijital Dışlanma, manipülatif düzenlerin (kamuoyunu yönlendirme, algı yönetimi, veri sömürgeciliği) yarattığı ve beslendiği toplumsal bir eşitsizlik durumudur.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır