İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Değersizleştirme

Değersizleştirme, özellikle narsisistik manipülasyon, borderline kişilik bozukluğu ilişkileri ve psikolojik taciz (mobbing) süreçlerinde sıkça incelenen “İdealleştirme ve Değersizleştirme” (Idealization and Devaluation) döngüsünün en yıkıcı evresini temsil eder.

Devaluation (Değersizleştirme) Nedir?

Manipülatif ilişkilerde “Değersizleştirme”, manipülatörün (genellikle narsisistik veya toksik özellikler gösteren kişinin) kurbanını önce göklere çıkarıp ardından kasıtlı olarak değersiz, yetersiz ve kusurlu hissettirme sürecidir.
Bu kavramın literatürdeki yeri ve işleyiş mekanizması şu şekildedir:
• İdealize Etme Evresiyle Başlar (Idealization): Manipülatör, ilişkinin başında hedef seçtiği kişiye aşırı sevgi, ilgi ve övgü gösterir (Love bombing / Aşk bombardımanı). Karşısındaki kişiyi kusursuz bir partner veya dost olarak konumlandırır.
• Değersizleştirme Evresine Geçiş (Devaluation): Manipülatör, kurbanın artık kendisine bağlandığından emin olduğunda veya kurban en ufak bir insani hata/eksiklik gösterdiğinde süreç tersine döner. Övgülerin yerini acımasız eleştiriler, soğukluk, görmezden gelme, hakaretler ve küçümsemeler alır.
• Amaç Güç ve Kontrol Sağlamaktır: Bu manipülasyonun temel amacı, kurbanın özgüvenini ve özsaygısını yerle bir ederek onu manipülatöre bağımlı hale getirmektir. Kurban, “Acaba ne hata yaptım?” diyerek eski güzel günlere (idealize edilme dönemine) dönmek için daha fazla çabalar ve manipülatörün kontrolü altına girer.

Literatürdeki Kökeni

Psikanalitik literatürde bu durum bir savunma mekanizması (bölme – splitting) olarak da geçer. Kişi, karşısındakini “bütünüyle iyi” ya da “bütünüyle kötü” olarak görür. Karşısındaki insan kendi beklentilerini karşılamadığında, zihninde onu tamamen “kötü” ve “değersiz” ilan eder.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır