İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Davranışsal Modelleme

Davranışsal Modelleme, psikoloji, siber güvenlik (sosyal mühendislik) ve veri bilimi gibi farklı alanlarda manipülasyonla ilişkili olarak iki temel boyutta ele alınır:

1. Psikoloji ve Sosyal Mühendislik Boyutu (Taklit ve Yönlendirme)

Psikolog Albert Bandura’nın Sosyal Öğrenme Teorisine dayanan Davranışsal Modelleme, bireylerin başkalarının davranışlarını gözlemleyerek ve taklit ederek öğrenmesi sürecidir. Manipülasyon literatüründe bu kavram şu şekillerde karşımıza çıkar:
• Ayna Etkisi (Mirroring): Manipülatörler, kurbanın güvenini kazanmak için onların beden dilini, konuşma tarzını ve değerlerini bilinçli olarak taklit eder (modeller).
• Sosyal Kanıt Oluşturma: Manipülatör, hedef aldığı kişinin belirli bir davranışı sergilemesini sağlamak için önce kendi davranışını veya kurgusal bir grubun davranışını “izlenmesi gereken bir model” olarak sunar.

2. Yapay Zekâ ve Dijital Manipülasyon Boyutu (Kitle ve Birey Manipülasyonu)

Günümüz literatüründe “Davranışsal Modelleme”, özellikle veri analitiği ve psikolojik hedefleme (psychographic targeting) yoluyla yapılan dijital manipülasyonlarda merkezi bir role sahiptir:
• Kullanıcı Profili Çıkarma: Bireylerin dijital ayak izleri (beğeniler, harcamalar, tıklama eğilimleri) analiz edilerek dijital bir davranışsal model oluşturulur.
• Mikro Hedefleme (Microtargeting): Cambridge Analytica skandalında da görüldüğü üzere, oluşturulan bu davranışsal modeller sayesinde kitlelerin siyasi veya ticari kararlarını manipüle edecek kişiselleştirilmiş içerikler ve dezenformasyon kampanyaları tasarlanır.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır