İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Bölünmüş Bağlılıklar

Bölünmüş Bağlılıklar terimi tek başına doğrudan bir “manipülasyon tekniği” adı olmasa da, manipülatif ilişkilerde, aile içi psikolojik istismarlarda ve kitle manipülasyonlarında sıklıkla yaratılan, istismar edilen veya sonuç olarak ortaya çıkan psikolojik bir mekanizmadır.
Literatürde bu kavramın manipülasyon ve psikoloji ile kesiştiği temel alanlar şunlardır:

1. Triangülasyon (Üçgenleme) ve Manipülasyon İlişkisi

Psikolojik manipülasyon literatüründe Bölünmüş Bağlılıklar, en çok Triangulation (Üçgenleme) adı verilen manipülasyon taktiğiyle birlikte anılır.
• Manipülatör kişi, iki birey arasındaki doğrudan iletişimi engellemek ve kontrolü elinde tutmak için araya üçüncü bir kişiyi (veya bir olguyu) dahil eder.
• Örneğin; narsist bir ebeveyn, iki çocuğu arasında rekabet yaratır veya bir eş, partneri ile kendi annesi arasında çatışma körükler. Bu durumda kurban, iki taraf arasında kalarak “bölünmüş bir sadakat” (divided loyalty) ikilemine sürüklenir. Kurban, manipülatörün onayını kaybetmemek ile diğer tarafa haksızlık yapmamak arasında sıkışıp kalır.

2. İlişkisel Etik ve Aile Terapisi (Nagy’nin Kuramı)

Psikiyatrist Ivan Boszormenyi-Nagy tarafından geliştirilen İlişkisel Etik (Relational Ethics) kuramında sadakat dinamikleri çok önemli bir yer tutar.
• Görünmez Sadakat (Invisible Loyalty): Bireyin farkında olmadan ailesine veya manipülatif ebeveynine gösterdiği bağlılıktır.
• Bölünmüş Sadakat (Divided Loyalty): Özellikle boşanma aşamasındaki veya toksik ailelerdeki çocuklarda görülür. Çocuk, manipülatif bir ebeveyn tarafından diğer ebeveyne karşı kışkırtıldığında (Ebeveyne Yabancılaştırma Sendromu), iki tarafa da sadık kalmak ister ama bunu yapamaz. Manipülatör, çocuğu “ya o, ya ben” seçimine zorlayarak bu bölünmüşlüğü bir silah olarak kullanır.

3. Sosyal Psikoloji ve Kimlik Manipülasyonu

Sosyal psikoloji literatüründeki araştırmalarda (örneğin Kunst ve ark., 2018 çalışmaları), “Divided Loyalties” kavramı gruplar arası ilişkilerde incelenmiştir. Çift kimliğe (örneğin hem etnik kökenine hem de yaşadığı ülkeye bağlı olan göçmenler) sahip bireylerin, dışarıdaki manipülatif algı yönetimi ve siyasi söylemler nedeniyle “bölünmüş sadakatle” suçlandığı ve bu durumun toplumsal manipülasyonlarda (önyargı oluşturma, tehdit algısı yaratma) bir araç olarak kullanıldığı gösterilmiştir.

4. Mesleki Etik ve Çifte Ajanlık (Dual/Divided Loyalty)

Tıp etiği ve psikoloji literatüründe (özellikle biyoetikçi Stephen Toulmin ve ark. çalışmalarında) “Divided Loyalties”, bir uzmanın (örneğin bir psikiyatrist veya doktorun) hem danışanına/hastasına hem de bağlı olduğu kuruma (devlet, ordu veya şirket) karşı hissettiği çatışan bağlılığı tanımlar. Kurumlar bazen uzmanı manipüle ederek bireyin haklarını ihlal etmeye zorlayabilir.
Özetle; Bölünmüş Bağlılıklar, manipülatörlerin kurbanlar üzerinde güç, suçluluk duygusu ve kontrol mekanizması kurmak için kasıtlı olarak tetikledikleri veya istismar ettikleri literatürde karşılığı olan psikolojik ve etik bir fenomendir.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır