İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Bilişsel Özgürlük

Bilişsel Özgürlük kavramı, nöroetik, hukuk, yapay zekâ felsefesi ve psikoloji alanlarında kabul görmüş resmi bir terimdir.

Kavramın Kökeni ve Amacı

• Kim Ortaya Attı?: Terim, 1990’ların sonunda hukukçular Richard Glen Boire ve Wrye Sententia tarafından kavramsallaştırılmıştır.
• Temel Tanımı: Bireyin kendi zihinsel süreçleri, bilinci ve bilişi üzerinde mutlak kontrol ve egemenlik hakkına sahip olmasıdır.

Manipülasyon Literatürü ile İlişkisi

Bilişsel Özgürlük “Cognitive Liberty”, geleneksel “düşünce özgürlüğü” (freedom of thought) kavramının modern çağdaki güncellenmiş ve savunmacı bir versiyonudur. Literatürde manipülasyon kavramıyla şu iki temel eksende kesişir:
1. Algoritmik ve Teknolojik Manipülasyona Karşı Kalkan: Günümüz literatüründe yapay zekâ destekli ikna taktikleri, mikro-hedeflerle yapılan algoritmik yönlendirmeler (nudging), nöroteknolojik gelişmeler ve bilinçaltı manipülasyonlar (subliminal messaging) bireyin özgür iradesini sakatlar. Bilişsel Özgürlük, insan zihninin bu tür gizli ve asimetrik manipülasyonlardan korunması gerektiğini savunan yasal ve felsefi altyapıyı oluşturur.
2. Nöro-Haklar (Neurorights) Hareketi: Nörobilim literatüründe, insan beynindeki verilere rıza dışı erişilmesi veya zihinsel durumların manipüle edilmesi riskine karşı, korunması gereken en temel evrensel hak olarak konumlandırılır.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır