İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Benmerkezci Önyargı

Benmerkezci Önyargı doğrudan bir manipülasyon tekniği değildir. Kişinin kendi algısını, bakış açısını ve hafızasını gerçeğin tek ölçütü olarak görmesine yol açan doğal bir bilişsel önyargıdır (cognitive bias).

Egocentric Bias (Benmerkezci Önyargı) Nedir?

• Temel Tanım: Kişinin olayları değerlendirirken kendi rolünü, bilgisini veya bakış açısını olduğundan fazla merkeze koyma eğilimidir.
• Hafıza Üzerindeki Etkisi: Kişi geçmiş olayları kendi benliğine daha olumlu veya daha merkezi bir rol verecek şekilde hatırlar.
• Empati Eksikliği: Kişi kendi bildiği veya hissettiği bir şeyi karşısındaki insanın da otomatik olarak bildiğini ve aynı şekilde hissettiğini varsayar.

Manipülasyon ile İlişkisi Nedir?

Egocentric Bias doğrudan bir manipülasyon yöntemi olmasa da manipülasyon süreçlerinde iki şekilde ortaya çıkar:
• Manipülatör Açısından (Araç Olarak Kullanım): Manipülatörler, hedefteki kişinin benmerkezci önyargısını kullanarak onu yönlendirebilir. Örneğin, kişiye her şeyin onun kontrolünde olduğu veya onun başarısı olduğu hissini vererek kendi istediklerini yaptırabilirler.
• Kurban veya Manipülatörün Zihninde (Bilişsel Çarpıtma): Manipülatif kişiler, kendi benmerkezci önyargıları nedeniyle kendi ihtiyaçlarını ve gerçekliklerini mutlak doğru kabul eder. Bu durum onların karşı tarafa empati kurmasını engeller ve yaptıkları manipülasyonu haklı görmelerine yol açar.

Benzer Kavramlarla Farkı

Literatürde sıkça karıştırılan ama farklı anlamlara gelen kavramlar şunlardır:
• Egocentric Bias: Kişinin kendi bakış açısından çıkamaması ve olaylardaki kendi payını abartmasıdır.
• Gaslighting: Karşı tarafın kendi hafızasından ve gerçeklik algısından şüphe etmesini sağlamaya yönelik kasıtlı bir manipülasyon tekniğidir.
• Self-Serving Bias (Kendine Hizmet Eden Önyargı): Başarıları kişinin kendi yeteneklerine bağlaması, başarısızlıkları ise dış etkenlere yüklemesidir.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır