İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Asch Uyum Deneyi

Polonya asıllı Amerikalı sosyal psikolog Solomon Asch tarafından 1951 yılında gerçekleştirilen bu çalışma, bireylerin kendi gözleriyle gördükleri apaçık doğruları bile grup baskısı (sosyal uyum/manüpilasyon) altında nasıl inkâr edebildiklerini kanıtlamıştır.

Deneyin Özeti ve İşleyişi

• Kurulum: Bir odadaki katılımcılara iki kart gösterilir. İlk kartta tek bir çizgi, ikinci kartta ise farklı uzunluklarda üç çizgi (A, B, C) vardır. Katılımcılardan ilk çizginin diğer karttaki hangi çizgiyle aynı uzunlukta olduğunu söylemeleri istenir.
• Tuzak: Odada 8 kişi vardır ancak bunlardan sadece 1 tanesi gerçek katılımcıdır. Diğer 7 kişi Asch’in asistanıdır (konfedere) ve önceden belirlenen yanlış cevapları vermek üzere talimat almışlardır. Gerçek katılımcı, sıranın en sonlarında yer alır.
• Manipülasyon: İlk birkaç turda herkes doğru cevabı verir. Sonraki turlarda ise asistanlar hep bir ağızdan, gözle görülür derecede yanlış olan aynı seçeneği (örneğin apaçık A olmasına rağmen C) doğruymuş gibi söylerler.

Çarpıcı Sonuçlar

• Gerçek katılımcıların %75’i en az bir kez grubun yanlış cevabına uymuş ve kendi gözlerine ihanet etmiştir.
• Genel olarak tüm denemeler boyunca yanlış grup kararına uyma oranı %32 olarak kayıtlara geçmiştir.
• Kontrol grubunda (grup baskısı olmayan, tek başına cevap verilen durumda) hata oranı %1’den azdır.

Manipülasyonla İlişkisi

Asch Uyum Deneyi, kitlelerin manipüle edilmesinde “çevresel baskı” ve “normalleştirme” süreçlerinin ne kadar etkili olduğunu gösterir. Birey, dışlanma korkusu (normatif sosyal etki) veya grubun kendisinden daha doğru bildiği yanılgısı (bilgi amaçlı sosyal etki) nedeniyle kendi doğrusundan vazgeçer. Reklamcılıkta, siyasette ve sosyal medya algı yönetiminde sıklıkla bu psikolojik zaafiyet kullanılır.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır