Etiket: Alternatiflerin Karşılaştırma Düzeyi
Alternatiflerin Karşılaştırma Düzeyi kavramı, ilk olarak 1959 yılında sosyal psikologlar John Thibaut ve Harold Kelley tarafından geliştirilen Sosyal Değiş Tokuş Teorisi (Social Exchange Theory) kapsamında ortaya atılmıştır.
Bu kavramın manipülasyon veilişkisel dinamiklerle olan ilişkisi şu şekildedir:
• Tanımı: Bir bireyin mevcut ilişkisinden (veya durumundan) elde ettiği getirileri, o ilişkiyi sonlandırıp geçebileceği olası en iyi alternatif adımlarla (başka bir ilişki, yalnız kalmak, başka bir iş vb.) kıyaslama seviyesidir.
• Bağımlılık ve Güç Dengesi: Eğer bir kişinin “Alternatiflerin Karşılaştırma Düzeyi” düşükse (yani mevcut ilişkisini bırakıp gidebileceği daha iyi bir seçenek olmadığına inanıyorsa), o ilişkiye ve partnere bağımlı hale gelir.
• Manipülasyonla İlişkisi: Psikolojik manipülasyonda (özellikle narsistik ilişkilerde veya toksik dinamiklerde) manipülatörler, kurbanın bu seviyesini bilinçli olarak aşağı çekmeye çalışırlar. Kurbanın özgüvenini kırarak, onu sosyal çevresinden izole ederek veya “Benden daha iyisini bulamazsın” algısı yaratarak kişinin dışarıdaki alternatiflerini değersizleştirirler. Böylece kurban, mevcut kötü muameleye katlanmak zorunda olduğunu hisseder çünkü alternatiflerin daha kötü olduğuna inanır.
Alternatiflerin Karşılaştırma Düzeyi kavramı doğrudan bir manipülasyon tekniği olarak doğmamış olsa da, manipülasyonun neden işe yaradığını ve kurbanların neden toksik ilişkilerde kaldığını açıklayan en temel bilimsel teorilerden biridir.
