İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Algoritmik Yönlendirme

Algoritmik Yönlendirme kavramı, dijital platformların ve yapay zekâ sistemlerinin kullanıcı kararlarını, dikkatini veya model çıktılarını belirli bir yöne manipüle etmesini ifade etmek için hem platform ekonomisi hem de yapay zekâ (LLM) literatüründe iki temel farklı bağlamda kullanılır:

1. Platform Ekonomisi ve Arama Manipülasyonu Bağlamı

Ekonomi, dijital pazarlama ve platform yönetimi literatüründe Algoritmik Yönlendirme, büyük platformların (Amazon, Google, Netflix vb.) kullanıcıların arama yollarını ve dikkatini kendi finansal çıkarlarına göre manipüle etmesi veya önceliklendirmesidir.
• Öne Çıkan Çalışmalar: İktisat literatürünün prestijli dergilerinden RAND Journal of Economics’te yayımlanan “Steering via Algorithmic Recommendations” çalışması, Amazon’un kendi ürünlerini (Self-preferencing) “Sıklıkla Birlikte Alınanlar” algoritmasıyla nasıl öne çıkarıp tüketicileri manipüle ettiğini ampirik olarak kanıtlamıştır.
• Arama Manipülasyonu (Search Manipulation): Yakın tarihli “Algorithm Transparency and Search Manipulation: Steering vs. Persuasion” gibi teorik makaleler, algoritmaların kullanıcının ilgisini yönlendirmesini (steering) ve bilgi akışını kısıtlayarak tüketici refahını nasıl etkilediğini doğrudan bu kavramsal çerçeveyle ele alır.

2. Yapay Zekâ ve Dil Modelleri (LLM) Bağlamı

Büyük dil modellerinin (Yapay Zekâ) manipülasyonu ve kontrolü literatüründe Algorithmic Steering (veya sıklıkla Activation Steering / Model Steering), bir yapay zekâ modelinin üreteceği yanıtların yönünü, modelin iç katmanlarındaki aktivasyon vektörlerine müdahale ederek manipüle etmek anlamına gelir.
• Örneğin, bir LLM’in manipülatif, taraflı veya belirli bir siyasi görüşe yatkın çıktılar vermesi ya da tam tersi güvenli tarafa çekilmesi için algoritmik direksiyon vektörleri (steering vectors) kullanılır.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır