İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Algoritmik Yönetimsellik

Algoritmik Yönetimsellik kavramı, özellikle dijital manipülasyon, veri madenciliği, yapay zekâ ve gözetim toplumları üzerine yapılan akademik çalışmalarda merkezi bir yere sahiptir.

Kökeni ve Tanımı

• Kimin Kavramı?: Algoritmik yönetimsellik kavramı, ilk olarak Fransız filozoflar Antoinette Rouvroy ve Thomas Berns tarafından 2013 yılında ortaya atılmıştır.
• Temeli: Kavram, ünlü filozof Michel Foucault’nun “yönetimsellik” (governmentality) teorisine dayanır. Foucault’nun teorisini dijital çağa ve büyük veriye (Big Data) uyarlamışlardır.

Nasıl Çalışır ve Manipülasyonla İlişkisi Nedir?

Geleneksel yönetim biçimleri insanları yasalar, kurallar veya cezalarla hizaya sokmaya çalışırken; algoritmik yönetimsellik bireyler fark etmeden onların davranışlarını şekillendirir. Manipülasyonla ilişkisi şu şekildedir:
• Önceden Tahmin Etme (Predictive): Sistemler geçmiş verilerinizi analiz ederek gelecekte ne yapacağınızı tahmin eder. Size sadece “seçmeniz istenen” seçenekleri sunarak özgür iradenizi manipüle eder (Örn: Sosyal medya algoritmaları, kişiselleştirilmiş reklamlar).
• Öznelliğin Ortadan Kalkması: Sistem insanı bir bütün olarak değil, sadece veri profillerinden (beğeniler, tıklamalar, konum geçmişi) ibaret bir “veri gövdesi” olarak görür. Karşınıza çıkan içerikler bu verilere göre filtrelendiği için bir “yankı odası” yaratılır.
• Görünmez Kısıtlama: Size neyi yapmamanız gerektiğini söylemez; bunun yerine dijital çevrenizi öyle bir tasarlar ki, zaten sadece onların istediği alternatife yönelirsiniz (Dürtme – Nudging yöntemleri).

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır