Etiket: Algoritmik Gündem Belirleme
Bu kavram, Maxwell McCombs ve Donald Shaw tarafından 1972 yılında ortaya atılan klasik Gündem Belirleme Kuramı’nın (Agenda-Setting Theory) yapay zekâ, sosyal medya ve arama motorları çağındaki modern ve dijital bir uzantısıdır.
Klasik kuram geleneksel medyanın (gazete, TV) topluma “ne düşüneceğini değil, ne hakkında düşüneceğini” dayattığını savunurken; Algoritmik Gündem Belirleme, bu gücün artık insan editörlerden çıkıp dijital platformların algoritmalarına (öneri sistemleri, trend listeleri, arama motoru sıralamaları) geçtiğini açıklar.
Manipülasyonla İlişkisi Nedir?
Literatürde bu kavram doğrudan dijital manipülasyon, kamuoyu yönlendirmesi ve dezenformasyon çalışmalarıyla harmanlanmaktadır. Algoritmik Gündem Belirleme şu mekanizmalar üzerinden manipülatif bir güce dönüşür:
• Algoritmik Eşik Bekçiliği (Algorithmic Gatekeeping): Hangi haberin veya toplumsal olayın görünür olacağını artık algoritmalar seçer. Algoritma bir konuyu öne çıkardığında, kitlelerin “en önemli gündem maddesi bu” diye algılamasını sağlar.
• Kişiselleştirilmiş Gündem ve Yankı Odaları: Algoritmalar her kullanıcıya farklı bir gündem sunarak toplumsal kutuplaşmayı tetikler ve bireyleri manipülasyona açık hale getirir.
• Görünürlük ve Filtre Balonları: Ticari veya siyasi çıkarlar doğrultusunda manipüle edilen algoritmalar, belirli siyasi aktörleri ya da krizleri sistematik olarak aşırı görünür kılabilir veya tamamen gizleyebilir.
