İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Algoritmik Eşik Bekçiliği

İletişim bilimleri, medya çalışmaları ve dijital manipülasyon literatüründe çok önemli bir yere sahip olan bu kavram, geleneksel medyadaki “Eşik Bekçiliği” (Gatekeeping) kuramının (Kurt Lewin, 1947 ve David Manning White, 1950) dijital çağa uyarlanmış halidir.
Kavramın manipülasyon ve bilgi ekosistemiyle ilişkisi şu şekildedir:

1. Kavramın Kökeni ve Anlamı

Geleneksel medyada hangi haberin manşete çıkacağına, hangisinin çöpe atılacağına insan editörler (eşik bekçileri) karar verirdi. Bugün:
• Algoritmik Eşik Bekçiliği, bu filtreleme ve seçme gücünün insanlardan yapay zekâ, makine öğrenmesi ve platform algoritmalarına (Google, TikTok, YouTube, Instagram, Meta vb.) geçmesini ifade eder.
• Bilginin akışını, neyin görünür olacağını ve neyin gizleneceğini artık bu görünmez algoritmik “kapı bakıcıları” belirler.

2. Manipülasyon Kavramlarıyla Doğrudan İlişkisi

Akademik literatürde (örneğin Tarleton Gillespie, Philip M. Napoli veya Arjen van Dalen gibi isimlerin çalışmalarında) bu kavram tam olarak şu manipülatif risklerle birlikte ele alınır:
• Görünürlük Tahsisi (Visibility Allocation): Algoritmalar bir fikri, kişiyi veya haberi tamamen sansürlemek yerine onu algoritmanın derinliklerine gömebilir (Shadowbanning) ya da tam tersine öne çıkararak kitlelerin algısını manipüle edebilir.
• Yankı Odaları ve Filtre Balonları: Algoritmik eşik bekçileri, kullanıcılara sadece onların duymak/görmek istedikleri içerikleri sunarak toplumsal kutuplaşmayı ve onaylama önyargısını (confirmation bias) besler.
• Ekosistem Manipülasyonu (Ecosystem Manipulation): Tıklanma ve etkileşim odaklı algoritmik yapılar; dezenformasyon, komplo teorileri veya radikalleştirici içerikleri (çünkü daha çok izlenirler) organik olarak daha üst sıralara taşıyarak kamuoyunu manipüle eder.

Literatürden Örnek Kaynaklar

Bu kavramı akademik çalışmalarınızda referans göstermek isterseniz şu temel başlıklara bakabilirsiniz:
• Napoli, P. M. (2015). “Social media and the public interest: Governance of news platforms and the challenges of algorithmic gatekeeping.”
• Thorson, K., & Wells, C. (2016). “Curated flows: A framework for mapping media exposure in the digital age.”
• Arjen van Dalen (2023). “Algorithmic Gatekeeping for Professional Communicators: Power, Trust, and Legitimacy” adlı akademik kitap.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır