İçeriğe atla
Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Etiket: Algoritmik Direniş

Algoritmik Direniş; kullanıcıların, toplulukların veya aktivistlerin kendilerini manipüle etmeye, gözetlemeye, profillemeye veya sansürlemeye çalışan dijital algoritmalara karşı geliştirdikleri bilinçli stratejileri, taktikleri ve davranışları ifade eder. Sosyoloji, medya çalışmaları ve insan-bilgisayar etkileşimi (HCI) gibi alanlarda sıklıkla incelenmektedir.

Algoritmik Direnişin Temel Amacı

Algoritmalar; sosyal medya akışlarımızı, maruz kaldığımız siyasi fikirleri ve tüketim alışkanlıklarımızı manipüle etme gücüne sahiptir. Algoritmik direniş, bireyin bu algoritmik güç karşısında pasif bir nesne olmayı reddedip, sistemi kendi lehine manipüle etmesi veya sabote etmesidir.

Literatürdeki Direniş Biçimleri ve Örnekleri

Kullanıcılar sistemleri yanıltmak için hem bireysel hem de kolektif olarak şu yöntemleri kullanırlar:
• Görünmezlik ve Gizlenme (Algoritmik Kamuflaj): Yüz tanıma sistemlerini yanıltmak için özel makyajlar/maskeler yapmak veya gözetim algoritmalarından kaçmak için şifreli diller kullanmak.
• Algoritmayı Yanıltma (Sistemi Besleme): İlgi alanı dışındaki reklamlara veya içeriklere kasıtlı olarak tıklayarak algoritmanın oluşturduğu “kullanıcı profilini” bozmak ve veri manipülasyonunu boşa çıkarmak.
• Kolektif Sabotaj (Algoritmik Grev): Algoritmanın görünürlük kurallarını protesto etmek. Örneğin; kuryelerin veya Uber sürücülerinin sistemi protesto etmek için aynı anda uygulamayı kapatarak algoritmayı çökertmesi.
• “Algospeak” (Algoritma Dili): Sosyal medya platformlarının (TikTok, Instagram vb.) sansür algoritmalarına yakalanmamak için kelimeleri değiştirmek. Örneğin; “intihar” yerine “ödül almak/oyundan çıkmak”, “pandemi” yerine “panini” gibi kelimeler kullanarak algoritmanın engelleme mekanizmasını aşmak.

İlişkili Diğer Literatür Kavramları

• Algorithmic Agency (Algoritmik Öznelik): Kullanıcının algoritma karşısında seçim yapabilme ve onu yönlendirebilme gücü.
• Algorithmic Awareness (Algoritmik Farkındalık): Bir sistemin algoritma tarafından yönetildiğini ve manipüle edildiğini anlama becerisi. Direniş her zaman bu farkındalıkla başlar.

Manipülasyon

Karar senin mi, sana mı verdirildi?

Tüm hakları saklıdır