Etiket: Algoritmik Aracılık
Algoritmik Aracılık, özellikle sosyoloji, medya çalışmaları, ekonomi (finansal piyasalar) ve hukuk literatüründe dijital platformların ve yapay zekanın oynadığı aracı rolü tanımlamak için aktif olarak kullanılmaktadır.
Kavramın manipülasyonla ilişkisi ve literatürdeki yeri şu şekildedir:
1. Kavramın Temel Tanımı
Algoritmik Aracılık, iki veya daha fazla taraf arasındaki etkileşimin, veri akışının ya da işlemlerin insanlar yerine algoritmik sistemler tarafından organize edilmesi, filtrelenmesi ve yönetilmesidir. Günümüzde Google, Meta, Amazon gibi platformlar veya borsalardaki yüksek frekanslı işlem (HFT) robotları birer “algoritmik aracı” (algorithmic intermediary) konumundadır.
2. Manipülasyon ile İlişkisi (Literatürdeki Yansımaları)
Akademik literatürde bu kavram, manipülasyon olgusuyla üç temel boyutta doğrudan ilişkilendirilir:
• Bilgi ve Algı Manipülasyonu (Medya Çalışmaları): Sosyal medya platformlarındaki algoritmik aracılık, kullanıcıların hangi haberi veya içeriği göreceğini belirler. Literatürde bu durum; algoritmaların “tıklama ve etkileşim” uğruna yanıltıcı bilgileri (misinformation), kutuplaştırıcı içerikleri öne çıkararak kamuoyunu ve seçmen tercihlerini manipüle etmesi kapsamında incelenir.
• Tüketici Manipülasyonu (Ekonomi ve Pazarlama): E-ticaret platformlarında algoritmik aracılık; tüketicinin zaaflarını, ruh halini ve geçmiş verilerini inceleyerek “kişiselleştirilmiş ikna” (algorithmic persuasion) veya manipülatif tasarım patikaları (dark patterns) aracılığıyla özerk karar verme yetisini baltalamakla suçlanır.
• Piyasa Manipülasyonu (Finans Hukuku): Finans literatüründe (özellikle yeni tarihli çalışmalarda), yapay zekaya dayalı fonların ve işlem algoritmalarının piyasaya aracılık ederken birbirlerinin modellerini taklit etmesi veya yapay fiyat hareketleri (algoritmik manipülasyon) yaratması “Algorithmic Intermediation” başlığı altında incelenen sıcak bir konudur.
