Etiket: 24/7 Kapitalizm
24/7 Kapitalizm kavramı, Columbia Üniversitesi’nde sanat tarihi ve teori profesörü olan Jonathan Crary’nin 2013 yılında yayımlanan “24/7: Late Capitalism and the Ends of Sleep” (Türkçeye 24/7: Geç Kapitalizm ve Uykunun Sonu olarak çevrilmiştir) adlı ufuk açıcı kitabıyla literatüre yerleşmiştir.
Kavramın manipülasyon, kontrol ve insan algısı üzerindeki etkileri şu temel eksenlerde açıklanır:
1. Zamanın ve Algının Manipülasyonu
24/7 Kapitalizmi, küresel pazarın günün 24 saati, haftanın 7 günü hiç durmadan çalışması, üretmesi ve tüketmesi mantığına dayanır. Bu düzende gece ile gündüz arasındaki fark yapay olarak silinir. Crary’ye göre bu durum, bireyin zaman algısının manipüle edilmesine ve insanın dinlenme, durma veya düşünme reflekslerinin elinden alınarak kesintisiz bir “tüketim ve dijital aktivite” sarmalına sokulmasına neden olur.
2. Dikkat ve İhtiyaç Yönetimi (Manipülasyon)
Bu kavram altında kitlelerin dikkati, akıllı ekranlar, bildirimler ve dijital medya aracılığıyla sürekli olarak yönetilir ve manipüle edilir. Birey, kendi isteğiyle sürekli sistemin içinde kalmaya (gönüllü suç ortaklığına) ikna edilir. İnsanların biyolojik döngüleri ve sosyal koruma mekanizmaları, kapitalizmin sınırsız büyüme arzusu doğrultusunda manipülasyona uğrar.
3. Son Doğal Sınır: Uykuya Müdahale
Crary’nin tezine göre uyku, kapitalizmin henüz tam olarak metalaştıramadığı ve paraya tahvil edemediği son doğal sınırdır. 24/7 Kapitalizmi, insanı sürekli uyanık tutmaya çalışarak, askeri araştırmalardan (görünmez dronlar, uykusuz asker projeleri) nörokimyasal müdahalelere kadar pek çok yöntemle bu sınırı da manipüle etmeyi hedefler.
24/7 Kapitalizmi, insanın en temel biyolojik ihtiyacı olan uykuyu ve boş zamanı manipüle ederek, her uyanık anı bir pazara, veriye ya da iş gücüne dönüştürmeyi amaçlayan modern bir kontrol mekanizması olarak literatürde geniş yer bulmaktadır.
